W wykazie prac legislacyjnych Rady Ministrów ukazał się projekt ustawy o ochronie osób zgłaszających naruszenia prawa. Proponowane przepisy uwzględniają proces konsultacji i uzgodnienia przeprowadzone do projektu w poprzedniej kadencji, dlatego teraz projektem zajmie się już bezpośrednio Stały Komitet Rady Ministrów.

„Z uwagi na pilny charakter projektu w związku z upływem terminu wdrożenia dyrektywy 2019/1937, toczącym się przez TSUE postępowaniem przeciwko Polsce, a także przeprocedowaniem projektu przez większość etapów procedury legislacyjnej w poprzedniej kadencji Rządu, proponuje się zastosowanie trybu odrębnego, na podstawie § 98 uchwały nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października 2013 r. – Regulamin pracy Rady Ministrów i przekazanie projektu bezpośrednio do rozpatrzenia przez Stały Komitet Rady Ministrów" – wskazano w projekcie. Oznacza to, że proponowane przepisy nie będą ponownie opiniowane przez stronę samorządową.

Ustawa obejmie ochroną osoby tzw. sygnalistów dokonujące zgłoszenia lub ujawnienia informacji lub uzasadnionych podejrzeń naruszenia prawa, pracujące w sektorze prywatnym lub publicznym, które uzyskały informacje na temat naruszenia w kontekście związanym z pracą. Sygnalistom będą przysługiwały gwarancje ochrony niezależnie od formy świadczenia pracy lub pełnienia służby, może to być umowa o pracę, umowa cywilnoprawna, prowadzenie działalności gospodarczej przez osobę fizyczną, kontrakt menedżerski, wolontariat, staż, praktyka czy służba wojskowa. 

„Ochroną będą objęte również osoby dokonujące zgłoszenia lub ujawnienia publicznego informacji o naruszeniu prawa uzyskanej w kontekście związanym z pracą, przed nawiązaniem stosunku pracy lub innego stosunku prawnego stanowiącego podstawę świadczenia pracy lub usług lub pełnienia funkcji w podmiocie prawnym lub na rzecz tego podmiotu lub pełnienia służby w podmiocie prawnym lub gdy taki stosunek już ustał” – wskazano w dokumencie.

W przypadku gdy pracodawca podejmie wobec sygnalisty działania odwetowe, zgłaszający będzie miał prawo dochodzenia odszkodowania. W związku z dokonaniem zgłoszenia wyłączona zostanie możliwość nałożenia na sygnalistę odpowiedzialność dyscyplinarna lub odpowiedzialność za szkodę, z tytułu naruszenia praw innych osób lub obowiązków określonych w przepisach prawa, w szczególności w przedmiocie zniesławienia, naruszenia dóbr osobistych, praw autorskich, przepisów o ochronie danych osobowych oraz obowiązku zachowania tajemnicy, w tym tajemnicy przedsiębiorstwa.

W obecnej wersji projektu wprowadzono m.in. zmiany dotyczące zastąpienia Państwowej Inspekcji Pracy, mającej pełnić rolę organu wsparcia – Rzecznikiem Praw Obywatelskich. Oznacza to, że przywrócono w tym zakresie wersję projektu opracowaną po uzgodnieniach międzyresortowych, opiniowaniu i konsultacjach publicznych. W tym zakresie ma być też uzupełniona ocena skutków regulacji w zakresie skutków finansowych.

W zaproponowanych przepisach wprowadzono również  możliwość, a nie obowiązek wydawania zgłaszającemu zaświadczeń o podleganiu ochronie przewidzianej w projektowanej ustawie.

„Dodatkowo proponuje się, by ustawa weszła w życie po upływie 1 miesiąca od dnia ogłoszenia, natomiast podmioty prawne, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organy publiczne będą zobowiązane wdrożyć właściwe kanały zgłoszeń w terminie 1 miesiąca od dnia wejścia w życie ustawy” – wskazano w projekcie.

Projekt ma być przyjęty przez Radę Ministrów jeszcze w pierwszym kwartale br.

mr/